Tbs-behandeling en verlof
Verlof is belangrijk voor een veilige terugkeer van de mensen met tbs naar de maatschappij, dit gebeurt zorgvuldig en stapsgewijs. Binnen de procedure voor het verlenen van iedere vorm van verlof vraagt de minister van Justitie en Veiligheid bij iedere stap om advies bij het onafhankelijk adviescollege verloftoetsing tbs.
Rechter
De rechter legt de tbs-maatregel op van gemiddeld 9,5 jaar.
De rechter bepaalt iedere 2 jaar of de tbs wordt verlengd.
Start behandeling
De persoon is opgenomen in een gesloten tbs-kliniek. Er wordt onderzocht wat de oorzaken zijn die leidden tot het delict. Er wordt een behandelplan opgesteld met werk, opleiding en therapie.
Betrokken partijen:
Gedragsdeskundigen van de kliniek
Begeleid verlof
Na ongeveer 2 jaar start kort verlof. Eerst is dit dubbel begeleid verlof met een beveiliger en een behandelaar. Daarna wordt dit begeleid verlof met alleen een behandelaar. Het doel is oefenen met basale situaties buiten de kliniek zoals bijvoorbeeld boodschappen doen.*
Betrokken partijen:
Beveiliger
Onbegeleid verlof
De tbs-gestelde gaat zelfstandig op verlof, maar binnen vooraf vastgestelde kaders. Denk aan een bezoek aan familie, boodschappen doen of een korte activiteit buiten de kliniek.
Betrokken partijen:
Begeleiding
van de kliniek
Transmuraal verlof
De tbs-gestelde woont buiten de kliniek, bijvoorbeeld in een beschermde woonvorm, maar staat nog onder toezicht van de kliniek. De behandeling en begeleiding lopen door.
Betrokken partijen:
Begeleiding
van de kliniek
Proefverlof
Bij goed verloop volgt proefverlof. De persoon functioneert (bijna) volledig zelfstandig, maar staat nog onder toezicht van de reclassering. Zij toetsen of definitieve beëindiging van de tbs-maatregel mogelijk is.
Betrokken partijen:
Begeleiding
van de kliniek
Voorwaardelijke beëindiging
Vervolgens kan, als dit door de rechter wordt besloten, de fase van voorwaardelijke beëindiging worden ingezet. De persoon valt niet meer onder verantwoordelijkheid van de kliniek en staat onder toezicht van de reclassering. De rechter toetst periodiek of definitieve beëindiging van de tbs-maatregel mogelijk is.
Betrokken partijen:
Begeleiding
van de reclassering
Beëindiging
Als risico op herhaling zeer laag is, beëindigt de rechter de maatregel onder vooraarden. Als dit minimaal een jaar goed verloopt, volgt beëindiging van de tbs-maatregel.
Betrokken partijen:
Begeleiding
van de kliniek
* Het besluit om tbs te verlengen en om verlof te verlenen staan los van elkaar. Het kan dus dat de tbs wordt verlengd maar de tbs-gestelde wel op verlof mag. Deze boodschap kan voor de nabestaanden en/of slachtoffers confronterend zijn. Bij het verlenen van verlof wordt zoveel mogelijk rekening gehouden met wensen van slachtoffers. Bijvoorbeeld door middel van een locatieverbod.
Werkt iemand niet mee aan zijn behandeling, dan zal de kans op recidive niet verminderen. De tbs wordt dan niet beëindigd, de tbs-gestelde komt dan in de regel niet verder dan stap 2. Een aantal patiënten wordt overgeplaatst naar de Langdurige Forensisch Psychiatrische Zorg (LFPZ). Hier zitten ongeveer 100 patiënten.
Ervaringen met tbs-verlof
In verdiepende verhalen vertellen tbs-gestelden en begeleiders over hun ervaringen met tbs-verlof.
Oefenen tijdens verlof
Tijdens verlof oefenen mensen met een tbs-maatregel met situaties die buiten de muren van de kliniek vaak veel prikkels of spanningen opleveren. Denk aan:
- wandelen in de wijk rondom de kliniek
- boodschappen doen in de supermarkt
- bezoek aan familie of naasten
- dagbesteding of werk buiten de kliniek
- zelfstandig reizen met het openbaar vervoer
- maatschappelijke verplichtingen zoals bijvoorbeeld inschrijven voor woning of gemeente-zaken regelen.
- winkelbezoek of deelnemen aan een activiteit
VR (virtual reality) is een waardevolle aanvulling. In sommige klinieken ervaren mensen met een tbs-maatregel al in de kliniek met een VR-bril hoe ze zich kunnen gedragen in een supermarkt, op een druk terras of bij confrontaties in het openbaar vervoer. Zo leren ze omgaan met hun impulscontrole, agressie of verslavingsproblematiek, vóórdat ze de samenleving ingaan.
In 2017 maakte de NOS een video over de inzet van virtual reality als hulpmiddel voor tbs-gestelden. Deze video is online beschikbaar en te bekijken op de website van NOS.
Tbs met voorwaarden: een lichtere variant
De infographic beschrijft het verlofproces bij tbs met dwangverpleging. Daarnaast bestaat er ook een lichtere vorm van tbs: tbs met voorwaarden. Hierbij wordt iemand niet gedwongen opgenomen in een kliniek, maar moet hij zich houden aan door de rechter opgelegde voorwaarden. Vaak start het met een klinische behandeling, maar dat hangt af van de door de rechter opgelegde bijzondere voorwaarden. De reclassering houdt vanaf het begin toezicht, biedt begeleiding en controleert of de voorwaarden worden nageleefd.
Als iemand zich niet aan de afspraken houdt of opnieuw een risico vormt, kan de maatregel worden omgezet in tbs met dwangverpleging. Welke vorm van tbs wordt opgelegd, hangt af van het delict, het recidiverisico en de mate waarin iemand afspraken kan nakomen. De reclassering adviseert het Openbaar Ministerie en de rechter hierover voorafgaand aan de uitspraak.
Draagbare technologiën
Met het project ‘Toepassing draagbare technologieën ten behoeve van een effectieve behandeling’, worden de uitgebreide mogelijkheden van draagbare technologieën onderzocht en gericht ingezet ter ondersteuning van het risicomanagement en in de behandeling.
Meer over dit project is te lezen in dit bericht.
